Ilona van Es, Margot Taks & Fleur Mutsaerts
De meeste mensen vinden het maar niks: een video van jezelf bekijken en daar dan óók nog feedback op krijgen van anderen. De ziekenhuisapothekers van Amphia zagen er vooral een mogelijkheid in om de patiëntenzorg te verbeteren. Zij bekeken samen met hun collega’s in opleiding (AIOS ziekenhuisfarmacie) patiëntgesprekken terug die hadden plaatsgevonden op de polikliniek nierziekten. ‘Daardoor konden we bespreken wat we goed vonden gaan en wat nog beter kon. Als afdeling én individueel’, vertelt ziekenhuisapotheker en opleider Margot Taks. ‘Dat is zo goed bevallen dat we van deze videoreflectie een jaarlijks leermoment hebben gemaakt.’
Gesprekken met patiënten opnemen
Het idee om deze intervisie met eigen videomateriaal uit te voeren, kwam van haar collega’s Fleur Mutsaerts en Ilona van Es. Margot: ‘Zij gaven een presentatie over deze methode tijdens onze vakgroepvergadering en boden ondersteuning om hier een succes van te maken. Ook ik ben geen fan van mezelf terugzien, maar ik zag hier wel meteen de meerwaarde van. Bovendien vind ik dat ik als opleider het goede voorbeeld moet geven en dit was een mooie kans om met elkaar en van elkaar te leren. De ziekenhuisapothekers en de AIOS ziekenhuisfarmacie deden mee. Samen hebben we gesprekken opgenomen met patiënten met nierfalen. Zij gebruiken veel verschillende medicijnen (gemiddeld 11 per persoon) en hebben daarom één keer per jaar een gesprek met ons om te kijken hoe zij hiermee omgaan en of er sprake is van medicatie-gerelateerde problemen.’
Goed afgekeken en verder ontwikkeld
Fleur: ‘We kwamen op het idee van de videoreflectie door een initiatief bij het UMC Utrecht. Zij namen bijvoorbeeld de visites op van artsen op een verpleegafdeling. Wij zijn daar gaan kijken en hebben die techniek overgenomen en verder doorontwikkeld. Om de drempel zo laag mogelijk te houden, ontzorgen Ilona en ik de afdelingen waar mogelijk. Wij leveren de camera, plaatsen de filmpjes in een afgeschermde omgeving en begeleiden de intervisiegesprekken. Die waren heel open en leverden goede verbeterpunten op.’
‘De videoreflectie hielp ook om persoonlijke verbeterpunten in beeld te krijgen. Bijvoorbeeld over iemands taalgebruik, dat soms wat moeilijk bleek voor een patiënt. Of over iemands lichaamshouding of gebaren, die patiënten kunnen afleiden tijdens het gesprek.’
Een veilige leeromgeving
‘Samen met de ziekenhuisapothekers hebben we gezorgd voor een veilige leeromgeving’, vertelt Ilona. ‘Je stelt jezelf immers behoorlijk kwetsbaar op door beelden van jouw patiëntgesprekken te delen. Daarom hebben we afgesproken dat de ziekenhuisapothekers de gesprekken eerst zelf mochten terugkijken en aan ons mochten aangeven welke fragmenten ze wilden inzetten voor de videoreflectie. Die beelden hebben wij eruit geknipt en op een logische manier in thema’s gegroepeerd. Dat maakte het ook makkelijker om ervan te leren.’
Privacy van patiënten gewaarborgd
Margot: ‘Natuurlijk hebben we de patiënten vooraf goed geïnformeerd. De meesten hadden er geen bezwaar tegen dat het gesprek werd opgenomen. Daardoor hadden we meer dan genoeg beeldmateriaal om van te leren. We hebben ook duidelijke afspraken gemaakt over het gebruiken en daarna weer vernietigen van de beelden, in het belang van de privacy.’
Uniformer werken
‘In het begin was het wat onwennig om samen je eigen videofragmenten terug te kijken, maar daar gingen we vrij snel aan voorbij. Het leverde vooral veel goede feedback en onderlinge afstemming op. Je hoort bijvoorbeeld hoe anderen uitleg geven, die jij de volgende keer ook kunt gebruiken. Het hielp ons ook om meer uniform te gaan werken. Dat is belangrijk omdat patiënten hun volgende afspraak lang niet altijd bij dezelfde ziekenhuisapotheker hebben.’
Duidelijke verbeterpunten
‘Uit de video’s haalden we duidelijke verbeterpunten. Deze patiëntgesprekken met een ziekenhuisapotheker op de nierfalen-polikliniek zijn bijvoorbeeld relatief nieuw. Patiënten wisten vooraf soms niet goed waarom ze een afspraak met ons hadden en hoe lang zo’n afspraak duurt. Bovendien waren ze vaak gespannen, omdat ze na ons een afspraak hadden bij de nefroloog en vooral benieuwd waren hoe de nierfunctie zich had ontwikkeld. Daarom gaan we voortaan meer uitleg geven. In MijnAmphia krijgen patiënten straks een brief over de afspraak, zodat ze beter geïnformeerd zijn. Dat vermindert de spanning, waardoor de inhoud van ons gesprek beter blijft hangen.’
‘Het is een eenvoudige en laagdrempelige manier om veel met en van elkaar te leren. De kracht zit ‘m juist in het feit dat je het samen doet. Daar ondersteunen we graag bij, in het belang van nog betere en veiligere patiëntenzorg.’
Belangrijke informatie nog beter overbrengen
‘Daarnaast bekijken we nu hoe we de informatie over sick days beter kunnen laten beklijven. Dit zijn omstandigheden waarbij patiënten potentieel uitdrogen en bepaalde medicatie tijdelijk niet moeten gebruiken, omdat die anders een negatief effect heeft op de nieren. Die cruciale informatie blijkt nu niet altijd goed te blijven hangen. En tot slot gaan we ook op een uniformere manier voorlichtingsmateriaal uitreiken.’
Persoonlijke verbeterpunten
‘De videoreflectie hielp ook om persoonlijke verbeterpunten in beeld te krijgen. Bijvoorbeeld over iemands taalgebruik, dat soms wat moeilijk bleek voor een patiënt. Of over iemands lichaamshouding of gebaren, die patiënten kunnen afleiden tijdens het gesprek. Zo hebben we er ieder voor zich ook van geleerd. Onze afdeling vindt de videoreflectie zo waardevol dat we hebben besloten om die jaarlijks opnieuw uit te voeren. Ik ben ervan overtuigd dat meer afdelingen hier baat bij kunnen hebben. Zij mogen gerust eens langskomen om ervaringen uit te wisselen.’
Breed ingezet binnen Amphia
Ook Fleur en Ilona zien graag dat meer afdelingen videoreflectie gaan inzetten. Fleur: ‘Het is een eenvoudige en laagdrempelige manier om veel met en van elkaar te leren. De kracht zit ‘m juist in het feit dat je het samen doet. Daar ondersteunen we graag bij, in het belang van nog betere en veiligere patiëntenzorg. Afdelingen die hiermee aan de slag willen, mogen gerust contact met ons opnemen.’ Ilona sluit af: ‘Hopelijk wordt videoreflectie uiteindelijk zo breed ingezet binnen Amphia dat we extra camera’s en ondersteuning moeten regelen. Daar gaan we voor!’
Dit artikel is ook te lezen op de website van Amphia: Betere patiëntenzorg dankzij videoreflectie | Amphia